Take a fresh look at your lifestyle.

شرح موضوعی نهج البلاغه

0

جلسه بیست و یکم

عُلُو همت

به معنای بلند همتی از کمالاتی است که مستقیم به فطرت آدمی بازمی‌گردد. زیرا انسان به طور فطری عاشق کمال مطلق است و از این رو بلند پرواز هست و افق های دور را دوست می دارد که خواهان امور والا و رسیدن به مراتب بالاست ؛و از پستی، زبونی، خواری، امور دون و مراتب پایین بیزار است. این والا طلبی و بیزاری از پستی انسان را به تلاش و کوشش در جهت امور عالی و مقاصد کمالی برمی‌انگیزد و هرچه فطرت آدمی بیدارتر و شکوفاتر باشد علو همت در انسان پُر رنگ تر و قوی تر است. علوم همت،، امور حقیر و پست را از چشم آدمی می‌اندازد نگاه انسان را باز، دل را وسیع و نظر را بلند می سازد و آدمی را از فرو رفتن در گنداب پستی ها و حقارت ها نجات می‌دهد در منظر امام علی علیه السلام ارزش آدمی به میزان والا همتی اوست؛ چنان که فرموده است:

«قَدْرُ الرَّجُلِ عَلَى قَدْرِ هِمَّتِهِ» «حکمت ۴۷»

«ارزش انسان به اندازه همت اوست»

در نگاه حضرت علی علیه السلام انسانیت انسان به همتش است و والایی همت، نشانه والایی مرتبه انسانی آدمی است.

«المِرءُ بِهِمتِه»«خوانساری،شرح غررالحکم و دررالکلم،ج۱ ص۶۱»

«ارزش انسان به همتش است»

هر چه همت انسان بالاتر، مقاصد او در زندگی والاتر و بزرگواری او بیشتر باشد، بهره را از انسانیت بیشتر است.حضرت علی علیه السلام می فرمایند:

«خَیرُالهَممِ أَعلاهَا» «همان، ج۳ ص ۴۲۵»

«بهترین همت ها، والا ترین آنهاست»

هویت هر موجود به همت اوست و از جمله مرزهای شاخص میان انسان و حیوان نوع همت است. اینکه خواسته هر موجود چیست، در پی چه چیز می گردد، و به کجا می خواهد برسد، میزان است در هویت یابی آن موجود .انسان موجودی والا همت است و حیوان از چنین شاخص‌های بی‌بهره است.

«إِنَّ الْبَهَائِمَ هَمُّهَا بُطُونُهَا; وَ إِنَّ السِّبَاعَ هَمُّهَا الْعُدْوَانُ عَلَى غَیْرِهَا» (خطبه۱۵۳)

«چهارپایان در بند شکم و درندگان در پی تجاوز به هم هستند »

اگر انسان به مقاصد والای انسانی پشت کند و  از علو همت دور شود، تنزل می یابد و در مراتب حیوانیت فرو می‌رود و به حقارت و پستی میل می‌کند و چرنده خویی و درنده خویی در او ظهور می‌نماید و همه همتش متوجه  امور حیوانی می شود؛ در حالی که حقیقت انسان،میل به تعالی والایی دارد و نمی خواهد در اسارت امور حقیر بماند.

تا همت آدمی والا نشود، او گرفتار مسائل پیش پا افتاده و دون است و پیوسته غصه های حقیر آزارش می‌دهد، ولی چون همتی والا یابد، غم های اصیل و غصه های بزرگ در او پیدا می شود و از  امور حقیر و گرفتاری های بی ارزش در زندگی آزاد می‌گردد و مسائل اساسی گام برمی‌دارد.

حضرت علی علیه السلام می فرمایند:

«بقدرالهمم تکون المهموم»«شرح غررالحکم و دررالکلم،ج۳،ص۲۲۲.»

«غم و اندوه های انسان و قدر همت هاست»

همتِ والا محرک تلاش و کوشش در جهاتِ والاست و اهل ایمان در پی آنند که هرچه بیشتر به شرافت و کرامت ایمانی و مراتب بالای انسانی نائل شوند از این رو سخت کوش و پرتلاش اند و به آنچه می رسند بسنده نمی کنند و هر مرتبه‌ای را ، پلکانی برای مراتب بالاتر می دانند و هرگز در مرتبه‌ای توقف نمی نمایند.

«المؤمنُ….بَعیدٌ هَمُهُ»«حکمت ۳۳۳»

«مومن همتش والاست.»

ارسال یک پاسخ

آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد.